Klinik İnceleme · PubMed/DOI Referanslı · Yüksek Riskli İddia Sınırı

PRP (Trombositten Zengin Plazma): Ortopedide Kanıt ve Sınırlar

Yazar: Dr. Özgür Oktay NarYayın: 13 Haziran 2026Güncelleme: 13 Haziran 2026Hekim/editör değerlendirmesi

Klinik Özet

  • PRP, hastanın kendi kanından hazırlanan trombosit yoğun plazma ürünlerini ifade eder; ortopedide en sık diz osteoartriti, tendinopati ve bağ iyileşmesi literatürü içinde tartışılır.
  • Kanıt heterojendir: hazırlama protokolü, trombosit/lökosit içeriği, aktivasyon yöntemi, enjeksiyon sayısı ve karşılaştırıcı tedavi çalışmadan çalışmaya değişir.
  • Diz osteoartritinde bazı çalışmalar PRP ile ağrı ve fonksiyon skorlarında iyileşme bildirirken, plasebo kontrollü RESTORE çalışması sonuçların daha temkinli yorumlanması gerektiğini gösterir.
  • Tendon ve bağ iyileşmesi alanındaki derlemeler de etki yönünün endikasyona göre değişebileceğini; sonuçların tek bir hasta grubuna otomatik taşınmaması gerektiğini vurgular.
  • Bu sayfa hasta eğitimi ve meslektaş bilgilendirmesi içindir; PRP uygunluğu bireysel muayene, görüntüleme, eşlik eden hastalıklar ve hekim/editör değerlendirmesi ile ele alınmalıdır.

PRP Neden Tartışmalı Bir Başlık?

PRP tek bir ürün değildir. Sistematik derlemeler, ortopedik literatürde PRP hazırlama ve içerik raporlamasının uzun süre değişken kaldığını gösterir. Bu nedenle “PRP etkili mi?” sorusu çoğu zaman “hangi PRP, hangi endikasyon, hangi hasta ve hangi karşılaştırıcıya göre?” sorusuna dönüştürülmelidir [1].

Klinik öneriler, PRP'nin uygulama ayrıntıları açık yazılmadan yorumlanmasının yanıltıcı olabileceğini belirtir. Lökositten zengin veya fakir ürünler, enjeksiyon aralığı ve rehabilitasyon protokolü raporlanmadığında sonuçların günlük pratiğe aktarımı sınırlı kalır [2].

Diz Osteoartritinde Kanıtın Okunması

Diz osteoartriti PRP literatürünün en görünür alanıdır. PRP ile hyalüronik asidi karşılaştıran meta-analizler ve randomize çalışmalar bazı hasta bildirimli sonuçlarda PRP lehine bulgular rapor eder [3] [5].

Buna karşılık plasebo kontrollü RESTORE çalışması, diz ağrısı ve medial tibial kıkırdak hacmi gibi sonlanımlar açısından beklentinin kontrollü biçimde tartışılması gerektiğini ortaya koyar [4]. Bu nedenle kanıt sınırlı ve heterojen olarak sunulmalı; PRP, egzersiz, kilo yönetimi, analjezi, enjeksiyon ve cerrahi karar basamaklarından ayrı, tek başına yönlendirici bir vaat gibi anlatılmamalıdır.

Diz osteoartriti için genel karar çerçevesi ayrı sayfada ele alınmıştır: diz osteoartriti yönetim algoritması.

Hasta Seçimi ve Risk Konuşması

PRP düşünülüyorsa tanı, hastalığın evresi, mekanik dizilim, menisküs/bağ eşlikleri, inflamatuvar hastalık şüphesi, antikoagülan kullanımı ve enfeksiyon riski birlikte gözden geçirilmelidir. İleri yapısal hasarı olan hastada beklenti yönetimi özellikle önemlidir.

Uygulama sonrası ağrı artışı, lokal reaksiyon, enjeksiyon ilişkili enfeksiyon riski ve eş zamanlı ilaç kullanımına dair belirsizlikler açık konuşulmalıdır. Bu sayfa PRP'yi bir tedavi vaadi olarak değil, kanıtı değişken bir biyolojik müdahale başlığı olarak ele alır.

İlgili Okuma

Kaynaklar

  1. A Call for Standardization in Platelet-Rich Plasma Preparation Protocols and Composition Reporting. JBJS Am. 2017. PMID: 29040132. DOI: 10.2106/jbjs.16.01374.
  2. Current Clinical Recommendations for Use of Platelet-Rich Plasma. Curr Rev Musculoskelet Med. 2018. PMID: 30353479. DOI: 10.1007/s12178-018-9527-7.
  3. Platelet-Rich Plasma Versus Hyaluronic Acid for Knee Osteoarthritis. Am J Sports Med. 2021. PMID: 32302218. DOI: 10.1177/0363546520909397.
  4. Effect of Intra-articular Platelet-Rich Plasma vs Placebo Injection in Knee Osteoarthritis. JAMA. 2021. PMID: 34812863. DOI: 10.1001/jama.2021.19415.
  5. Hyaluronic Acid Versus Platelet-Rich Plasma for Knee Osteoarthritis. Am J Sports Med. 2017. PMID: 28146403. DOI: 10.1177/0363546516665809.
  6. The Efficacy of Platelet-Rich Plasma on Tendon and Ligament Healing. Am J Sports Med. 2018. PMID: 29268037. DOI: 10.1177/0363546517743746.